لایروبی بندر آکتائو در ساحل دریای خزر می‌تواند حجم حمل بار در مسیر حمل‌ونقل بین‌المللی ترانس‌خزر (TITR) را تا ۳۰ درصد افزایش دهد. این پروژه هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی را هم ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش می‌دهد.
جزئیات اجرایی لایروبی بندر آکتائو و تأمین مالی آن
مرحله اصلی لایروبی بندر آکتائو از اکتبر آغاز شده است و تا پایان سال ۲۰۲۶ به پایان می‌رسد. کارشناسان ارزش این طرح را ۲۰.۶ میلیارد تنگه، معادل ۴۵.۶ میلیون دلار، برآورد کرده‌اند. دولت قزاقستان و وزارت حمل‌ونقل این کشور هزینه‌ها را تأمین می‌کنند و بخشی از آن را از طریق وام پرداخت می‌کنند.
شرکت چینی China Harbour Engineering Company (CHEC) پیمانکار اصلی پروژه است. مدیریت بندر بین‌المللی تجاری دریایی آکتائو اعلام کرد این شرکت تمام مراحل کار را بر عهده دارد؛ از بررسی‌های ژئودتیک تا برداشت رسوبات از بستر دریا. مدیریت بندر گزارش‌ها درباره مشارکت یک شرکت فرانسوی در این پروژه را هم نادرست دانست.
چرا لایروبی بندر آکتائو برای مقابله با کاهش سطح آب خزر ضروری است؟
لایروبی بندر آکتائو محدوده‌ای به وسعت ۷۷.۱ هکتار از آب‌های بندر را دربر می‌گیرد؛ از جمله کانال‌های دسترسی و مناطق مجاور اسکله‌ها. مدیریت بندر اعلام کرد کاهش سطح آب دریای خزر، ورود کشتی‌ها به بندر با ظرفیت کامل را دشوار کرده است.
عمق آب در نزدیکی اسکله‌ها اکنون بین ۴.۵ تا ۵ متر است. این عمق پس از لایروبی به ۶ تا ۷ متر می‌رسد. پیمانکار در مجموع حدود ۱.۳ میلیون مترمکعب مواد و رسوبات بستر دریا را برمی‌دارد.
پیمانکار مواد استخراج‌شده را به محل‌های تعیین‌شده منتقل می‌کند. بخشی از آن هم برای ایجاد اراضی مصنوعی و ساخت اسکله‌های جدید به کار می‌رود.
تأثیر لایروبی این بندر بر ظرفیت حمل بار و هزینه‌های کشتیرانی
مدیریت بندر انتظار دارد افزایش عمق آبراه‌ها به کشتی‌ها اجازه دهد بار بیشتری حمل کنند. حجم جابه‌جایی بار در مسیر ترانس‌خزر پس از تکمیل پروژه تا ۳۰ درصد افزایش می‌یابد.
ظرفیت سالانه این مسیر بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده تا سال ۲۰۲۸ از ۶ میلیون تن به ۱۰ میلیون تن می‌رسد.
مدیریت بندر اعلام کرد: «با فراهم‌شدن امکان بارگیری کامل کشتی‌ها، پیش‌بینی می‌شود هزینه حمل بار از طریق دریا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش یابد.»
این اقدامات جایگاه آکتائو را در کریدور ترانس‌خزر تقویت می‌کنند. این کریدور شبکه‌های حمل‌ونقل آسیای مرکزی را از طریق دریای خزر به یکدیگر وصل می‌کند. افزایش ظرفیت بارگیری کشتی‌ها نیاز به سفرهای دریایی با بار ناقص را کاهش می‌دهد و بهره‌وری اقتصادی حمل‌ونقل دریایی را بهبود می‌بخشد.
لایروبی بندر آکتائو؛ بخشی از تلاش‌ها برای مقابله با چالش‌های دریای خزر
قزاقستان این پروژه را در شرایطی اجرا می‌کند که کاهش سطح آب دریای خزر نگرانی‌هایی درباره ایمنی کشتیرانی، فعالیت بنادر و اتصال‌پذیری منطقه‌ای ایجاد کرده است.
قاسم‌ژومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، پیش‌تر پیشنهاد ایجاد مجموعه‌ای از پروژه‌های بین‌المللی برای حفاظت از دریای خزر را مطرح کرده بود. او همچنین خواستار راه‌اندازی یک پلتفرم دیجیتال مشترک شده بود. این پلتفرم داده‌های مربوط به منابع آب، تغییرات خط ساحلی، تنوع زیستی، آلودگی و جریان رودخانه‌ها را جمع‌آوری و تحلیل می‌کند.
