قزاقستان پیشنهاد داده صادرات خود به کانادا را در ۴۵ گروه کالایی و به ارزش تقریبی ۲۵۵ میلیون دلار افزایش دهد. این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده که روابط تجاری جهان زیر تأثیر افزایش نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی در حال تغییر است.
آندری چبوتاریوف، تحلیلگر مالی، در گفتوگو با «آستانه تایمز» گفت ارزش پیشنهادی نسبتاً محدود است، اما این ابتکار میتواند زمینهساز روابط تجاری گستردهتری میان دو کشور شود. به گفته او: «۲۵۵ میلیون دلار رقم بزرگی نیست، اما مبلغ آن بخش اصلی ماجرا نیست. این ابتکار میتواند سابقه و زیرساخت لازم برای توسعه روابطی را ایجاد کند که در آینده قابلیت گسترش داشته باشد.»
تماس تلفنی وزرای تجارت قزاقستان و کانادا
در تماس تلفنی ۱۷ سپتامبر، آرمان شکالییف، وزیر تجارت و همگرایی قزاقستان، و منیندر سیدو، وزیر تجارت بینالملل کانادا، درباره گسترش همکاریهای تجاری و سرمایهگذاری گفتوگو کردند.
قزاقستان در این گفتوگو فهرستی از کالاهای دارای ظرفیت صادراتی به کانادا را در ۴۵ گروه کالایی و به ارزش حدود ۲۵۵ میلیون دلار ارائه کرد. دو مقام همچنین توافق کردند برای تدوین یک برنامه اقدام مشترک اقتصادی با تمرکز بر تسهیل تجارت، سرمایهگذاری و همکاریهای بخشی تلاش کنند.
رشد تجارت دوجانبه و حضور شرکتهای کانادایی در قزاقستان
تجارت دوجانبه دو کشور در سالهای اخیر روندی رو به رشد داشته است. بر اساس دادههای وزارت امور جهانی کانادا، ارزش تجارت کالا میان دو کشور در سال ۲۰۲۵ به ۷۲۷.۹ میلیون دلار رسید که نسبت به سال ۲۰۲۴ رشدی ۵۳.۲ درصدی داشت. هماکنون بیش از ۱۶۰ شرکت و بنگاه اقتصادی مشترک با سرمایه کانادایی در قزاقستان فعالیت میکنند. این آمار نشان میدهد روابط اقتصادی دو کشور در حال گسترش است، اما هنوز ظرفیت قابلتوجهی برای توسعه بیشتر وجود دارد.
چرا کانادا به تنوعبخشی به شرکای تجاری نیاز دارد؟
زمان طرح این ابتکار قابل توجه است. کانادا در شرایط افزایش تنش با بزرگترین شریک تجاری خود، یعنی ایالات متحده، به دنبال گسترش روابط اقتصادی بینالمللی است. اقدامات اخیر در حوزه تجارت میان کانادا و آمریکا، شرکتها را تحت فشار قرار داده تا ریسکهای ناشی از تمرکز زنجیره تأمین و وابستگی بیش از حد به یک بازار را ارزیابی کنند.
کوین بوشر، نویسنده کانادایی، در تحلیلی درباره راهبرد اقتصادی این کشور نوشته است که سیاست اتاوا صرفاً چرخش به سمت چین نیست و هدف آن کاهش وابستگی به هر شریک تجاری منفرد از طریق ایجاد شبکهای گستردهتر از روابط اقتصادی است. به نوشته او، کانادا ضمن حفظ روابطش با چین، در تلاش است روابط اقتصادی با اروپا و آسیا را نیز تقویت کند.
فرصت تازه برای قزاقستان
این شرایط میتواند فرصتی تازه برای قزاقستان ایجاد کند. چبوتاریوف میگوید: «در حال حاضر شاهد بازآرایی جهانی زنجیرههای تجاری هستیم که برای اقتصادهای متوسط فرصتهای تازهای ایجاد میکند.» او افزود موقعیت قزاقستان در میان مراکز بزرگ اقتصادی جهان به این کشور امکان میدهد روابط تجاری خود را با بازارهای مختلف گسترش دهد و به یک شریک اقتصادی وابسته نباشد.
حوزههای همکاری؛ از مواد معدنی حیاتی تا انرژی هستهای
پرسش مهمتر این است که قزاقستان در نهایت چه کالاهایی به کانادا صادر خواهد کرد. در مذاکرات دو کشور، مواد معدنی حیاتی و معدنکاری، انرژی هستهای، کشاورزی، هوافضا و حملونقل بهعنوان زمینههای بالقوه همکاری مطرح شد.
کانادا همچنین پیشنهاد کرده تجربیات خود در زمینه رآکتورهای مدولار کوچک و فناوری CANDU را در اختیار قزاقستان قرار دهد. دو طرف درباره فناوریهای کشاورزی کانادا و همکاری در بخش معدن نیز گفتوگو کردند.
چالش صادرات مواد خام و ضرورت فرآوری
چالش اصلی قزاقستان این است که دسترسی بیشتر به بازار کانادا فقط به افزایش صادرات مواد خام فرآورینشده منجر نشود. چبوتاریوف در این باره گفت: «این خطر جدی وجود دارد که همچنان تأمینکننده مواد خام اولیه باقی بمانیم و نتوانیم به سمت فرآوری حرکت کنیم. صادرات ۲۵۵ میلیون دلاری مواد خام شروع خوبی است، اما امیدواریم پایان این مسیر نباشد.»
این موضوع درباره مواد معدنی حیاتی اهمیت بیشتری دارد. هر دو کشور تجربه گستردهای در معدنکاری دارند، اما قزاقستان در سالهای اخیر بیش از پیش بر گذار از استخراج به فرآوری و تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر تأکید کرده است.
گام بعدی؛ کریدور میانی و جذب سرمایهگذاری
پیشنهاد صادرات ۲۵۵ میلیون دلاری تنها گام نخست است. موفقیت طرح به این بستگی دارد که کالاهای قزاقستان واقعاً وارد بازار کانادا شوند و همکاریهای برنامهریزیشده به سرمایهگذاریها و پروژههای جدید بینجامند.
شکالییف و سیدو درباره استفاده از مسیر حملونقل بینالمللی ترانسخزر، موسوم به «کریدور میانی»، برای تنوعبخشی به مسیرهای تجاری هم گفتوگو کردند. این مسیر میتواند کانال دیگری برای گسترش تجارت قزاقستان با کانادا باشد و شرکتهای کانادایی را به بازارهای آسیای مرکزی و فراتر از آن متصل کند.
هدف گستردهتر قزاقستان این است که از بازارهای جدید نهفقط برای افزایش صادرات، بلکه برای جذب سرمایهگذاری و توسعه تولیدات با ارزش افزوده بالاتر بهره ببرد.
