قزاقستان با تشکیل سبدی شامل ۲۱۵ پروژه سرمایه گذاری به ارزش مجموع ۷۸.۶ میلیارد دلار، وارد مرحله تازهای از توسعه اقتصادی شده است.
این روند، جایگاه سرمایه گذاری در قزاقستان را در برنامههای توسعهای کشور پررنگتر کرده است. خبرگزاری قازاینفورم گفت که این پروژهها بر صنایع تولیدی، فرآوری عمیق، فناوریهای پیشرفته و بومیسازی تولید تمرکز دارند.
دولت قزاقستان همزمان سازوکارهای جدیدی برای جذب سرمایه طراحی کرده است. هدف این اقدامات، شناسایی پروژههای اولویتدار، تسهیل ورود سرمایهگذاران و کاهش موانع اداری است.
قزاقستان چگونه سرمایهگذاران را جذب میکند؟
دولت برای مدیریت پروژههای سرمایهگذاری یک نظام سهسطحی ایجاد کرده است. در این مدل، مناطق مختلف کشور پروژههای اولویتدار خود را شناسایی میکنند و برای هر پروژه به دنبال سرمایهگذار مناسب میگردند.
قزاقستان همچنین سازوکارهای موسوم به Fast Track را برای تسریع صدور مجوزها و بررسی پروژههای سرمایهگذاری راهاندازی کرده است.
در کنار این سازوکار، پلتفرم ملی دیجیتال سرمایهگذاری نیز فرایند تعامل سرمایهگذاران با نهادهای دولتی را تسهیل میکند.
دولت در گام بعدی قصد دارد «خانه سرمایهگذاری قزاقستان» را بر پایه شرکت ملی Kazakh Invest ایجاد کند. این مجموعه قرار است خدمات مورد نیاز سرمایهگذاران را در قالب یک «پنجره واحد» ارائه دهد.
رشد قراردادهای سرمایه گذاری در قزاقستان
روند انعقاد قراردادهای جدید نیز افزایش فعالیت سرمایهگذاری در قزاقستان را نشان میدهد.
تاکنون ۶۶ قرارداد سرمایهگذاری به ارزش ۱۷.۸ تریلیون تنگه به امضا رسیده است. از ابتدای سال ۲۰۲۶ نیز ۲۵ قرارداد جدید با ارزش ۴.۴ تریلیون تنگه در حوزههای مختلف منعقد شدهاند.
داروسازی، انرژی، صنایع فلزی، کشاورزی، زیرساخت و بهداشت و درمان از جمله حوزههای این قراردادها هستند.
حجم سرمایهگذاری در داراییهای ثابت نیز به ۲۳.۵ تریلیون تنگه رسیده است. این رقم تقریباً دو برابر سطح سرمایهگذاری ثبتشده در سال ۲۰۱۹ محسوب میشود.
سرمایهگذاری صنعتی چه تغییری کرده است؟
بخش تولید صنعتی یکی از مهمترین بخشهای این روند به شمار میرود. میزان سرمایهگذاری در این حوزه سه برابر شده و به ۳ تریلیون تنگه رسیده است.
تولید صنعتی اکنون ۱۲.۷ درصد از کل سرمایهگذاریهای انجامشده در قزاقستان را به خود اختصاص میدهد. این افزایش نشان میدهد که دولت قصد دارد سهم صنایع تولیدی را در اقتصاد کشور افزایش دهد.
در همین مسیر، سرمایهگذاریها فقط به بخشهای سنتی محدود نماندهاند و حوزههایی مانند فناوری، فرآوری مواد اولیه و تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر نیز توجه بیشتری دریافت کردهاند.
افزایش سرمایه گذاری مستقیم خارجی
سرمایهگذاری مستقیم خارجی نیز در سال ۲۰۲۵ رشد قابلتوجهی داشت. این رقم به ۲۰.۵ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال قبل ۱۴.۴ درصد افزایش نشان میدهد.
بخشی از سرمایههای خارجی اکنون به سمت فعالیتهای غیرمنبعمحور حرکت میکنند. صنایع تولیدی، خدمات مالی و ارتباطات از جمله حوزههایی هستند که سهم بیشتری از این سرمایهها جذب کردهاند.
این تغییر میتواند به تدریج ساختار اقتصاد قزاقستان را متنوعتر کند و وابستگی آن به صادرات منابع طبیعی را کاهش دهد.
بومیسازی تولید؛ یکی از اهداف اصلی
یکی از محورهای مهم سیاست جدید، افزایش تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات است.
در همین چارچوب، دولت ۱۷۳ میلیارد دلار برای چهار پروژه جدید اختصاص داد. این پروژهها با هدف بومیسازی تولید ۳۵۶ نوع دارو و افزایش ظرفیت تولید داخلی اجرا میشوند.
کشاورزی و صنایع غذایی نیز در این برنامه جایگاه مهمی دارند. شرکتهایی مانند Dalian Hesheng Holdings، Fufeng Group و Tiryaki Agro روی پروژههایی برای فرآوری عمیق گندم، ذرت و حبوبات تمرکز کردهاند.
محصولات این پروژهها در صنایعی مانند مواد غذایی، داروسازی و زیستفناوری کاربرد خواهند داشت.
توسعه زیرساخت فناوری و مراکز داده
یکی دیگر از پروژههای مهم، توسعه «دره مراکز داده» در نزدیکی نیروگاه GRES-1 در شهر اکیباستوز است.
این پروژه با سرمایهگذاری برنامهریزیشده ۳۰ میلیارد دلار اجرا خواهد شد. ظرفیت انرژی آن نیز از ۳۰۰ مگاوات تا یک گیگاوات پیشبینی شده است.
هدف پروژه، ایجاد زیرساختی یکپارچه برای خدمات ابری، ظرفیت پردازشی و فناوریهای مرتبط با هوش مصنوعی است.
چنین پروژهای میتواند نقش زیرساخت دیجیتال را در برنامه توسعه اقتصادی قزاقستان پررنگتر کند. همچنین ظرفیت این کشور برای جذب سرمایه در حوزه فناوریهای پیشرفته را افزایش میدهد.
حرکت از منابع طبیعی به سمت تولید و فناوری
مجموع این پروژهها نشان میدهد سیاست سرمایهگذاری قزاقستان در حال تغییر جهت است.
دولت همچنان بخش منابع طبیعی را یکی از پایههای اقتصاد کشور میداند. با این حال، تمرکز جدید بر تولید، فرآوری عمیق، فناوری و ایجاد زنجیره ارزش داخلی افزایش یافته است.
این رویکرد میتواند به ایجاد ظرفیتهای تولیدی جدید، افزایش ارزش افزوده داخلی و توسعه صادرات محصولات فرآوریشده کمک کند.
در همین راستا، قزاقستان به دنبال جذب سرمایهگذارانی است که علاوه بر تأمین منابع مالی، فناوری، دانش فنی و ظرفیتهای مدیریتی جدید را نیز وارد اقتصاد کشور کنند.
همکاری بینالمللی؛ بخش مهمی از برنامه سرمایه گذاری در قزاقستان
جذب سرمایه خارجی در قزاقستان تنها به افزایش حجم سرمایه محدود نمیشود. انتقال فناوری و ایجاد همکاریهای صنعتی نیز اهمیت زیادی دارد.
پیشتر نیز گزارشهایی درباره برنامه قزاقستان و آلمان برای اجرای پروژههای مشترک جدید در حوزه سرمایهگذاری و صنایع تولیدی منتشر شده بود.
این همکاریها میتوانند به توسعه زنجیرههای تولید، ورود فناوریهای جدید و افزایش حضور قزاقستان در بازارهای بینالمللی کمک کنند.
چشمانداز چرخه جدید سرمایهگذاری در قزاقستان
سبد ۲۱۵ پروژهای به ارزش ۷۸.۶ میلیارد دلار، تصویری از اولویتهای جدید اقتصادی قزاقستان ارائه میدهد.
این کشور قصد دارد در کنار جذب سرمایه، ظرفیت تولید داخلی را نیز افزایش دهد. توسعه صنایع تولیدی، فرآوری مواد اولیه، داروسازی، کشاورزی، زیرساخت و فناوری در همین مسیر قرار دارند.
اگر دولت بتواند سازوکارهای Fast Track، پلتفرم دیجیتال و مدل «پنجره واحد» را به شکل مؤثر اجرا کند، فرایند ورود سرمایهگذاران نیز سادهتر خواهد شد.
در نهایت، موفقیت این چرخه جدید به توانایی قزاقستان در تبدیل سرمایهگذاریها به تولید پایدار، انتقال فناوری، ایجاد اشتغال و توسعه زنجیرههای ارزش داخلی بستگی دارد.
