توافق اولیه ایران، ترکمنستان و قزاقستان برای ایجاد کریدور دیجیتال مشترک

ایران، ترکمنستان و قزاقستان به توافق اولیه‌ای برای ایجاد یک کریدور دیجیتال مشترک دست یافته‌اند که آسیای مرکزی را به خلیج فارس و کشورهای همسایه متصل می‌کند. این خبر را دفتر مطبوعاتی دولت ایران اعلام کرده است.

بر اساس این گزارش، ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، در دوحه قطر با همتایان ترکمنستانی و قزاقستانی خود دیدار کرد.

در این گزارش آمده است: «سه طرف به توافق اولیه‌ای برای ایجاد یک کریدور دیجیتال مشترک دست یافتند که آسیای مرکزی را به خلیج فارس و کشورهای همسایه متصل می‌کند.»

کریدور ریلی قزاقستان–ترکمنستان–ایران؛ زیرساخت اتصال به خلیج فارس

خط‌ آهن قزاقستان–ترکمنستان–ایران که در دسامبر ۲۰۱۴ افتتاح شد، امکان دسترسی مستقیم کشورهای آسیای مرکزی از طریق راه‌آهن به ایران و سپس خلیج فارس از مسیر بندرعباس را فراهم می‌کند.

این مسیر صرفاً یک طرح پیشنهادی نیست، بلکه از طریق کمیته هماهنگی سه‌جانبه و با نظارت سازمان همکاری اقتصادی (ECO) هماهنگ می‌شود.

در نوامبر ۲۰۲۱، شرکت‌های راه‌آهن سه کشور یادداشت تفاهمی برای اجرای کریدور باری قزاقستان–ترکمنستان–ایران (KTI) امضا کردند. همچنین تشکیل یک کارگروه تجاری برای جذب محموله‌های بیشتر در دستور کار قرار گرفت.

تلاش‌های منطقه‌ای برای توسعه کریدورهای ترانزیتی

تلاش‌ها برای توسعه این کریدور در سال‌های اخیر ادامه داشته است.

در ژوئیه ۲۰۲۴، قزاقستان، روسیه، ایران و ترکمنستان نقشه راهی برای توسعه هماهنگ شاخه شرقی کریدور بین‌المللی حمل‌ونقل شمال–جنوب (INSTC) امضا کردند.

هم‌زمان، قزاقستان، ترکمنستان و روسیه نیز درباره ایجاد یک اپراتور لجستیکی واحد و هماهنگ‌سازی تعرفه‌ها گفت‌وگو کردند.

در سپتامبر ۲۰۲۵ نیز ترکمنستان و ایران مذاکراتی را با هدف افزایش حجم محموله‌های ترانزیتی و فعال‌سازی مسیر ریلی چین–قزاقستان–ترکمنستان–ایران برگزار کردند.

نقش ایران در اتصال آسیای مرکزی به خلیج فارس و اقیانوس هند

طرح ایجاد کریدور دیجیتال در چارچوب تلاش‌های گسترده‌تر ایران برای تبدیل شدن به یک مرکز ترانزیتی و اتصال منطقه‌ای قرار می‌گیرد؛ مرکزی که آسیای مرکزی را به خلیج فارس و اقیانوس هند متصل می‌کند.

مهدی حیدری، معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی ایران، در اکتبر ۲۰۲۶ و در جریان مجمع سرمایه‌گذاری ترکمنستان در عشق‌آباد، بر اهمیت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های حمل‌ونقل برای اتصال بازارهای آسیای مرکزی به مسیرهای تجاری جنوبی تأکید کرد.

برای قزاقستان و ترکمنستان، گسترش همکاری با ایران فرصتی برای متنوع‌سازی مسیرهای دسترسی به بازارهای بین‌المللی فراهم می‌کند؛ در مقابل، تهران نیز در پی تقویت جایگاه خود در تجارت و لجستیک منطقه‌ای است.

کریدور دیجیتال ایران، ترکمنستان و قزاقستان؛ مکمل مسیرهای فیزیکی و ریلی منطقه

این ابتکار دیجیتال می‌تواند مکمل مسیرهای فیزیکی موجود باشد؛ هرچند توافق اولیه اعلام‌شده در دوحه هنوز به معنای ایجاد یک کریدور کاملاً عملیاتی نیست.