همکاری قزاقستان و ازبکستان برای ورود به بازار سوریه و عراق، این دو کشور همکاریهای اقتصادی خود را فراتر از تجارت دوجانبه گسترش میدهند. دو کشور قصد دارند بهصورت مشترک بازارهای جدید سوریه و عراق را هدف قرار دهند.
این رویکرد بخشی از راهبرد گستردهتر دو کشور برای تبدیل آسیای مرکزی به یکی از تأمینکنندگان کالا برای بازارهای در حال توسعه است. بازسازی و افزایش وابستگی به واردات، تقاضا در این بازارها را افزایش داده است.
بر اساس توافقهای حاصل از مجمع تجاری قزاقستان و ازبکستان که ۵ اوت در تاشکند برگزار شد، هیئتهای تجاری دو کشور اواخر سپتامبر به حلب و اوایل اکتبر به اربیل سفر میکنند. Uzdaily این خبر را منتشر کرده است.
این ابتکار نشاندهنده تغییر رویکرد در راهبرد تجاری منطقه است. قزاقستان و ازبکستان به جای رقابت برای ورود به بازارهای خارجی، تلاش میکنند ظرفیتهای صنعتی خود را کنار یکدیگر قرار دهند.
هدف آنها دسترسی به بازارهایی است که بازسازی و توسعه زیرساختها در آنها تقاضای جدید ایجاد کرده است.
همکاری قزاقستان و ازبکستان برای حضور در بازار سوریه
داورون وهابوف، رئیس اتاق بازرگانی و صنایع ازبکستان، پیشنهاد تشکیل هیئتی متشکل از ۲۰ تا ۳۰ شرکت را برای سفر به حلب مطرح کرد.
قرار است این هیئت در حلب یک مجمع تجاری سهجانبه برگزار کند. شرکتهای ازبکستانی، قزاقستانی و سوری در این نشست حضور خواهند داشت.
این سفر همزمان با افتتاح رسمی خانه تجارت ازبکستان در سوریه انجام میشود. این مرکز فعالیت خود را از ماه مارس آغاز کرده است.
بازسازی سوریه؛ فرصتی برای صادرات آسیای مرکزی
نمایندگان خانه تجارت ازبکستان در سوریه اعلام کردند که با سرعت گرفتن روند بازسازی، تقاضا برای کالاهای مختلف افزایش یافته است.
به گفته آنها، مواد غذایی و مصالح ساختمانی در میان کالاهای مورد نیاز بازار سوریه قرار دارند.
مقامهای سوری برآورد میکنند حدود ۶ میلیون واحد مسکونی در برنامه بازسازی قرار دارد. این روند میتواند تقاضای مستمری برای مصالح ساختمانی ایجاد کند.
مصالح ساختمانی، روغن آفتابگردان و محصولات گوشتی از جمله کالاهای مورد تقاضا هستند. تولیدکنندگان قزاقستان نیز میتوانند فولاد گالوانیزه و دیگر محصولات فلزی را به این بازار صادر کنند. ازبکستان این محصولات را تولید نمیکند.
یکی از نمونههای همکاری قزاقستان ازبکستان نیز تولید روغن آفتابگردان در ازبکستان با استفاده از مواد اولیه تأمینشده از قزاقستان است.
کانات شارلاپایف، رئیس اتاق ملی کارآفرینان «آتامکن»، نیز سوریه را یک بازار مستقل و مهم برای کسبوکارهای قزاقستانی دانست.
به گفته او، آتامکن پیش از این با یک هلدینگ قطری که در پروژههای بازسازی سوریه مشارکت دارد، ارتباط برقرار کرده است.
او همکاری قزاقستان و ازبکستان در این مسیر را برای هر دو کشور مهم دانست.
عراق؛ دروازه ورود به بازار منطقه
دومین مأموریت تجاری مشترک قزاقستان و ازبکستان بر اربیل، مرکز مهم تجاری اقلیم کردستان عراق، تمرکز خواهد داشت.
بر اساس اظهارات شرکتکنندگان در این مجمع، حدود ۱۸۰ کارآفرین از این منطقه حدود سه هفته پیش برای بررسی فرصتهای تجاری به قزاقستان و ازبکستان سفر کرده بودند.
شارلاپایف گفت بخش قابل توجهی از کالاهای وارداتی اقلیم کردستان عراق پس از ورود در سراسر عراق توزیع میشوند. بخشی از این کالاها نیز به کشورهای همسایه، از جمله ترکیه و ایران، صادر مجدد میشوند.
از این رو، اقلیم کردستان میتواند به نقطه ورود مناسبی برای دسترسی به بازار گستردهتر منطقه تبدیل شود.
شرکتکنندگان در این مجمع حجم واردات سالانه عراق را حدود ۹۵ میلیارد دلار برآورد کردند. در مقابل، تقریباً تمام صادرات ۱۰۹ میلیارد دلاری عراق را نفت خام تشکیل میدهد.
این وضعیت وابستگی عراق به واردات کالاهای تولیدی را نشان میدهد.
شرکتهای عراقی تاکنون برای واردات ماهانه هفت تا هشت کامیون محصولات شیرینی و شکلات ازبکستان اعلام آمادگی کردهاند. آنها همچنین به کاشیهای پرسلان تولید منطقه فرغانه علاقه نشان دادهاند.
بخش خصوصی نیز فرصتهایی برای صادرات محصولات نیمهساخته مطرح کرده است. مواد شوینده و شیمیایی خانگی بدون بستهبندی و گرانولهای پلیاتیلن در این گروه قرار دارند.
در این مدل، شرکتها فرآوری نهایی و بستهبندی را در مقصد انجام میدهند. این روش میتواند هزینههای تولید را کاهش دهد.
قزاقستان و ازبکستان به دنبال بازارهای جدید
وهابوف با اشاره به دشواری ورود به بازارهای بالغ اروپایی، بر فرصتهای موجود در کشورهای در حال بازسازی تأکید کرد.
به گفته او، ورود به بازارهایی مانند آلمان به دلیل استانداردهای سختگیرانه دشوار است. در مقابل، کشورهایی مانند سوریه و عراق که سالها با اختلال در تولید داخلی روبهرو بودهاند، اکنون فرصتهای جدیدی ایجاد میکنند.
او رشد صادرات قزاقستان به افغانستان را نمونهای از کشف تقاضای جدید در بازارهای نوظهور منطقه دانست.
این روند در آمار تجارت نیز دیده میشود. تجارت دوجانبه قزاقستان و افغانستان در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۳۴۲.۴ میلیون دلار رسید. این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲.۳ برابر افزایش داشت.
صادرات قزاقستان در این مدت به ۳۳۸.۵ میلیون دلار رسید. گندم، آرد گندم و چاودار، روغن آفتابگردان و دیگر محصولات کشاورزی بخش عمده این صادرات را تشکیل دادند.
قزاقستان هدف افزایش صادرات خود به افغانستان تا ۳ میلیارد دلار را نیز تعیین کرده است. مذاکرات برای گسترش همکاریهای بانکی و تسهیل تجارت میان دو کشور ادامه دارد.
لجستیک؛ مزیت مهم آسیای مرکزی
لجستیک میتواند یکی از مهمترین مزیتهای همکاری قزاقستان و ازبکستان برای ورود به بازارهای جدید باشد.
به گفته وهابوف، سالانه حدود ۳۵۰ هزار کامیون ترکیهای از مسیر ازبکستان عبور میکنند. بسیاری از این کامیونها در مسیر بازگشت خالی هستند.
از آنجا که رانندگان ترک برای عبور از ترکمنستان به روادید نیاز ندارند، این ظرفیت میتواند برای انتقال صادرات آسیای مرکزی به سوریه و عراق مورد استفاده قرار گیرد.
بر اساس اعلام اتاق بازرگانی و صنایع ازبکستان، هزینه حمل کالا در این مسیر حدود ۲۹۰۰ تا ۳۵۰۰ دلار است. حمل کالا نیز حدود ۸ تا ۱۰ روز زمان میبرد.
در مسیرهای متعارف، هزینه حمل به حدود ۶۰۰۰ تا ۸۰۰۰ دلار میرسد. بنابراین، استفاده از ظرفیت موجود میتواند هزینه حمل صادرات منطقه را کاهش دهد.
گسترش تجارت همکاری قزاقستان و ازبکستان
مأموریتهای تجاری پیشرو به سوریه و عراق در شرایطی انجام میشوند که قزاقستان و ازبکستان همچنان همکاری اقتصادی خود را گسترش میدهند.
دو کشور هدف افزایش تجارت دوجانبه به ۱۰ میلیارد دلار را تعیین کردهاند.
حجم تجارت دو کشور در سال گذشته از ۴.۱ میلیارد دلار فراتر رفت. در ماه ژوئیه نیز دو طرف توافقهای تجاری جدیدی به ارزش بیش از ۸۰ میلیارد تنگه، معادل حدود ۱۴۶ میلیون دلار، امضا کردند.
همکاری قزاقستان و ازبکستان برای ایجاد مراکز صنعتی مرزی، مراکز تجاری و کریدورهای حملونقل نیز ادامه دارد.
قزاقستان و ازبکستان اکنون تنها به افزایش تجارت میان خود فکر نمیکنند. آنها میخواهند همکاری دوجانبه را به بستری برای ورود مشترک به بازار کشورهای ثالث تبدیل کنند.
مأموریتهای تجاری پیشرو به سوریه و عراق یکی از مهمترین نمونههای این راهبرد جدید هستند.
