رئیسجمهور قزاقستان در گفتوگویی اختصاصی با خبرگزاری شینهوا، وضعیت کنونی و چشمانداز «مشارکت راهبردی دائمی و جامع» میان قزاقستان و چین را تشریح کرد. او بر رکوردشکنی تجارت دوجانبه، توسعه کریدورهای حملونقل، همکاریهای صنعتی و فناورانه، هوش مصنوعی و انرژی سبز
تأکید کرد.
قاسمژومارت توکایف همچنین درباره همکاری دو کشور در چارچوب سازمان همکاری شانگهای، سازوکار «آسیای مرکزی–چین» و کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادساز در آسیا (سیکا) سخن گفت. او بر گسترش مناسبات فرهنگی، آموزشی و گردشگری میان دو کشور هم تأکید کرد.
روابط قزاقستان و چین در بالاترین سطح تاریخی
توکایف در پاسخ به پرسشی درباره سطح کنونی روابط دو کشور گفت چین همواره کشوری «بسیار دوست و صمیمی» برای قزاقستان بوده است. دو کشور علاوه بر مرز مشترک طولانی، قرنها سابقه همسایگی و روابط حسنه دارند.
او با اشاره به یک ضربالمثل قزاقی گفت: «راه که یکی باشد، سرنوشت هم یکی است.»
رئیسجمهور قزاقستان گفت روابط دو کشور به سطحی بیسابقه رسیده و این موضوع مایه خرسندی است. او از شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به دلیل نگاه مثبت به قزاقستان قدردانی کرد.
توکایف گفت، گفتوگوی سیاسی منظم میان دو کشور به ستون اصلی مشارکت راهبردی قزاقستان و چین تبدیل شده است. او تأکید کرد این روابط صرفاً یک فرمول دیپلماتیک نیست؛ بلکه همکاری مستمر برای تقویت حسن همجواری در حوزههای تجارت، اقتصاد، سرمایهگذاری، سیاست و مناسبات بشردوستانه است.
تجارت قزاقستان و چین به مرز ۵۰ میلیارد دلار رسید
رئیسجمهور قزاقستان گفت تجارت دوجانبه همچنان رکوردهای جدیدی ثبت میکند. حجم مبادلات دو کشور در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۰ میلیارد دلار رسید؛ رشدی ۱۱ درصدی نسبت به سال قبل. حجم تجارت در شش ماه نخست سال جاری هم به ۲۷.۲ میلیارد دلار رسید؛ تقریباً یکچهارم بیشتر از مدت مشابه سال گذشته.
چین در حال حاضر بزرگترین شریک تجاری قزاقستان محسوب میشود.
توکایف تأکید کرد که برای قزاقستان تنها افزایش حجم تجارت اهمیت ندارد. تغییر ساختار همکاری اقتصادی هم ضروری است. او گفت: «باید بهتدریج از مدل عمدتاً مبتنی بر صادرات مواد خام به سمت همکاری صنعتی و فناورانه حرکت کنیم؛ از طریق ایجاد واحدهای تولیدی مشترک بزرگ، توسعه فرآوری پیشرفته و انتقال فناوریهای روز.»
حملونقل؛ محور راهبردی همکاری قزاقستان و چین
توکایف حملونقل و لجستیک را یکی دیگر از حوزههای راهبردی روابط دو کشور دانست. او گفت قزاقستان بهدلیل موقعیت جغرافیایی خود، پیوند طبیعی میان شرق و غرب است.
قزاقستان و چین تلاش دارند این مزیت جغرافیایی را به زیرساختهای مدرن حملونقل در مقیاس اوراسیایی تبدیل کنند. توسعه ابتکار کمربند و جاده، مسیر ترانسخزر (کریدور میانی)، ساخت خطوط ریلی جدید و نوسازی زیرساختهای مرزی، آرایش جدیدی از ارتباطات حملونقلی میان آسیا و اروپا ایجاد میکنند.
توکایف گفت قزاقستان حدود ۸۵ درصد از کل حملونقل زمینی ترانزیتی میان چین و اروپا را به خود اختصاص میدهد و قصد دارد این میزان را افزایش دهد.
او با اشاره به آمار سال گذشته گفت حجم حملونقل ریلی فرامرزی در سال ۲۰۲۵ از ۳۵ میلیون تن فراتر رفت. حملونقل جادهای هم به حدود ۸ میلیون تن رسید؛ ۴۰ درصد بیشتر از سال پیش از آن.
رئیسجمهور قزاقستان به آغاز ساخت بزرگراه جدید آرال–خزر هم اشاره کرد. این بزرگراه ظرفیت مسیرهای شرقی–غربی را دو برابر میکند و زمان جابهجایی بار در داخل قزاقستان را از پنج روز به سه روز کاهش میدهد.
در حوزه ریلی، طرفین در سفر اخیر توکایف به شانگهای توافق ساخت دومین خط راهآهن دوستیک–آلاشینکو را امضا کردند. این خط ظرفیت گذرگاه مرزی را دو برابر میکند. ساخت سومین خط راهآهن آیاغوز–تاچنگ هم در حال انجام است؛ این خط ظرفیت حمل بار را ۲۰ میلیون تن افزایش میدهد.
کریدور میانی؛ پیوند چین و اروپا از مسیر قزاقستان
توکایف کریدور ترانسخزر (کریدور میانی) را یکی از اولویتهای اصلی همکاری قزاقستان و چین دانست. او گفت این مسیر به یک حلقه حیاتی در اتصال چین به اروپا تبدیل شده است.
به گفته او، هدف مشترک دو کشور باید افزایش رقابتپذیری این مسیر باشد. قزاقستان بر اجرای گمرک هوشمند، دیجیتالیسازی اسناد و خودکارسازی فرآیندهای مرزی تأکید دارد.
پایانه لجستیکی مشترک در لیانیونگانگ، بندر خشک «دروازه شرقی خورگوس»، پایانههای شیآن و آلماتی و هاب کانتینری آکتائو از جمله زیرساختهایی هستند که فعالانه در حال بهرهبرداریاند. پایانه ریلی جدید قزاقستان و چین در چنگدو هم در حال توسعه است؛ جایی که قزاقستان بهزودی سرکنسولگری خود را افتتاح میکند.
توکایف گفت: «ما در حال ایجاد شبکهای یکپارچه هستیم که مراکز تولید چین را از طریق قزاقستان به منطقه خزر و از آنجا به بازارهای اروپا متصل خواهد کرد.» او افزود هدف قزاقستان تبدیل شدن به یک هاب حملونقل و لجستیک در اوراسیاست.
همکاری صنعتی و فناوری قزاقستان و چین؛ فرصتهای جدید
رئیسجمهور قزاقستان گفت همکاری اقتصادی با چین در سالهای اخیر از حوزههای سنتی انرژی و تجارت فراتر رفته است. این همکاری اکنون تولید صنعتی، فرآوری پیشرفته محصولات کشاورزی و انرژی سبز را هم شامل میشود.
به گفته توکایف، بیش از ۹ هزار شرکت با سرمایه چینی در قزاقستان فعالیت میکنند؛ رقمی معادل تقریباً یکهفتم کل شرکتهای خارجی فعال در این کشور. شرکتهایی مانند CNPC، سیتیک و هواوی از جمله این مجموعهها هستند.
همکاری صنعتی قزاقستان و چین شامل ۲۶۰ پروژه با سرمایهگذاری بیش از ۶۲ میلیارد دلار است. صنعت خودروسازی یکی از نمونههای برجسته این همکاری است؛ تولید خودروهای برندهایی مانند BYD، هاوو، یوتونگ و جتور در قزاقستان راهاندازی شده است.
متالورژی هم از دیگر حوزههای مهم همکاری است. شرکت قازمت، بزرگترین شرکت قزاقستان، با شرکتهای بزرگ چینی برای نوسازی واحدهای تولیدی همکاری میکند.
در حوزه انرژی سبز، ۲۹ پروژه با مشارکت شرکتهای چینی و ظرفیت مجموع حدود ۱.۵ گیگاوات به بهرهبرداری رسیدهاند. ۱۱ پروژه دیگر با ظرفیت بیش از ۱.۷ گیگاوات هم در دست اجراست.
هوش مصنوعی در مرکز همکاریهای آینده قزاقستان و چین
توکایف با اشاره به ورود جهان به چرخه جدید فناوری گفت هوش مصنوعی، رباتیک، کلانداده و خودکارسازی، کل الگوی توسعه اقتصادی را تغییر میدهند.
قزاقستان سال ۲۰۲۶ را «سال دیجیتالسازی و هوش مصنوعی» نامگذاری کرده است. این کشور وزارت هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال را ایجاد کرده و راهبرد ملی «دیجیتال قزاقستان» را تصویب کرده است.
توکایف گفت، همکاری با چین در حوزه دیجیتال برای قزاقستان اهمیت حیاتی دارد. او زمینههای همکاری آینده را گسترده دانست؛ از کاربرد هوش مصنوعی در صنعت و معدن گرفته تا حملونقل خودران، پزشکی دیجیتال و شهرهای هوشمند.
توکایف تأکید کرد هوش مصنوعی نباید در انحصار گروه کوچکی از کشورهای پیشرفته قرار گیرد. او گفت کشورها باید دسترسی عادلانهای به فناوریهای نوین داشته باشند.
قزاقستان در ماه ژوئیه امسال در شانگهای به یکی از ۲۹ کشور مؤسس «سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی» (WAICO) تبدیل شد.
قزاقستان به دنبال تبدیل شدن به هاب دیجیتال اوراسیا
توکایف گفت قزاقستان قصد دارد به هاب دیجیتال اوراسیا تبدیل شود. پروژه «دره مراکز داده» در اکیباستوز در این مسیر اهمیت ویژهای دارد.
او به پروژه «شهر آلاتاو» هم اشاره کرد؛ پروژهای که یک اکوسیستم اقتصادی و فناورانه منحصربهفرد ایجاد میکند. در این پروژه، راهکارهای دیجیتال و هوش مصنوعی در مدیریت شهری، حملونقل و آموزش به کار گرفته میشوند.
رئیسجمهور قزاقستان گفت تجربههای بینالمللی، از جمله نمونه شنژن چین، بهدقت بررسی شدهاند. او ابراز امیدواری کرد شرکتهای چینی در اجرای پروژههای مشابه در قزاقستان نقش مهمی ایفا کنند.
توکایف همچنین به برگزاری «همایش سرمایهگذاری قزاقستان و چین» در آلماتی در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ اشاره کرد و گفت در این نشست شرکت خواهد کرد.
همکاری قزاقستان و چین در چارچوب سازمانهای منطقهای
توکایف با اشاره به بحران عمیق در نظام روابط بینالملل گفت جهان وارد دورهای از بیاعتمادی متقابل شده است. او افزود اعتبار سازمان ملل تضعیف شده و چالشهای فرامرزی شدت بیشتری پیدا کردهاند.
رئیسجمهور قزاقستان بر ضرورت بسیج تلاشهای بینالمللی برای صلح جهانی تأکید کرد. او نقش چین بهعنوان یک قدرت بزرگ و صلحطلب را مهم دانست.
توکایف نقش سازمان همکاری شانگهای، سازوکار آسیای مرکزی–چین و سیکا را سازنده توصیف کرد. او با اشاره به بیستوپنجمین سالگرد تأسیس سازمان همکاری شانگهای گفت در نشست شانگهای در آوریل ۱۹۹۶ حضور داشته است؛ همان نشستی که «پنج شانگهای» در آن شکل گرفت.
او بر حمایت کامل قزاقستان از سازوکار آسیای مرکزی–چین هم تأکید کرد و گفت این سازوکار در مدت کوتاهی به بستری مؤثر برای همکاری منطقهای تبدیل شده است.
«همسایگی خوب» در قلب روابط آسیای مرکزی و چین
توکایف با اشاره به سابقه تاریخی روابط چین و آسیای مرکزی گفت چین هیچگاه اقدامی علیه مردم قزاقستان انجام نداده است.
در دومین نشست آسیای مرکزی–چین در آستانه، شش کشور «معاهده حسن همجواری، دوستی و همکاری ابدی» را امضا کردند. توکایف گفت، این سند نقطه عطف جدیدی در روابط میان شش کشور بود.
رئیسجمهور قزاقستان گفت تلاشها اکنون بر موضوعاتی مانند توسعه کریدورهای حملونقل، رفع موانع تجاری، ایجاد واحدهای تولیدی مشترک و گسترش همکاری در اقتصاد دیجیتال متمرکز است. هدف اصلی، تبدیل نزدیکی جغرافیایی کشورها به اتصال اقتصادی پایدار است.
تلاش قزاقستان برای تقویت سیکا
توکایف گفت سیکا برای قزاقستان اهمیت ویژهای دارد. بیش از سه دهه پیش، قزاقستان پیشنهاد ایجاد این سازوکار را در چارچوب سازمان ملل مطرح کرد.
اکنون سیکا تقریباً ۹۰ درصد از قلمرو آسیا و حدود نیمی از جمعیت جهان را دربرمیگیرد. رئیسجمهور قزاقستان از حمایت مستمر چین از سیکا قدردانی کرد و گفت دو کشور به همکاری برای تبدیل این نهاد به یک سازمان بینالمللی تمامعیار ادامه خواهند داد.
فرهنگ و آموزش؛ پایههای روابط پایدار قزاقستان و چین
توکایف روابط انسانی را یکی از پایههای اصلی مناسبات دو کشور دانست. او گفت: «یک حقیقت قدیمی وجود دارد؛ روابط میان کشورها با اعتماد میان مردم آغاز میشود.»
توکایف «سال تبادل فرهنگی قزاقستان و چین» در سال ۲۰۲۶ را نمونهای از این روند دانست. او سال گذشته مرکز فرهنگی قزاقستان را در پکن افتتاح کرد.
آموزش هم از دیگر حوزههای مورد تأکید رئیسجمهور قزاقستان بود. دهها هزار دانشجوی قزاق در چین تحصیل میکنند و شمار شهروندان چینی که دانشگاههای قزاقستان را انتخاب میکنند هم افزایش مییابد.
توکایف بار دیگر بر پیشنهاد ایجاد «مدرسه قزاقستان–چین برای دیجیتالسازی و هوش مصنوعی» تأکید کرد. او گفت این اقدامات صرفاً پروژههای آموزشی نیستند؛ بلکه سرمایهگذاری راهبردی در آینده روابط دو کشور محسوب میشوند.
رشد گردشگری و ارتباطات مردمی قزاقستان و چین
رئیسجمهور قزاقستان گفت لغو روادید میان دو کشور به رونق گردشگری کمک قابلتوجهی کرده است. سال گذشته ۹۶۲ هزار گردشگر چینی به قزاقستان سفر کردند؛ ۴۷ درصد بیشتر از سال ۲۰۲۴.
گسترش پروازهای مستقیم و مسیرهای جدید جادهای هم به افزایش سفر شهروندان دو کشور کمک کرده است. توکایف گفت قزاقستان قصد دارد تنوع این کشور را به گردشگران چینی معرفی کند؛ از آستانه مدرن و ترکستان تاریخی گرفته تا کوههای آلماتی و میراث جاده ابریشم.
توکایف در پایان تأکید کرد مردم قزاقستان و چین قرنها در کنار یکدیگر زندگی کردهاند. او گفت، این گذشته مشترک پایهای برای آیندهای روشن ایجاد کرده است.
