چین، قزاقستان و روسیه در حال بررسی طرح مسیر جدید قطبی از طریق رود ایرتیش و اوب هستند؛ مسیری آبی که در صورت عملیاتی شدن میتواند مناطق غربی چین را به اقیانوس منجمد شمالی متصل کند.
روزنامه «ساوت چاینا مورنینگ پست» این خبر را منتشر کرد. این مسیر از منطقه سینکیانگ در غرب چین آغاز میشود. سپس از خاک قزاقستان و روسیه عبور میکند و به اقیانوس منجمد شمالی میرسد.
چرا چین به دنبال طرح بررسی مسیر جدید قطبی از طریق رود ایرتیش است؟
ناظران بینالمللی معتقدند این کریدور وابستگی چین به تنگههای مالاکا و برینگ را کاهش میدهد. آمریکا یا متحدانش ممکن است در بحرانهای بینالمللی این دو تنگه را مسدود کنند.
تنشهای ژئوپلیتیکی، جنگ اوکراین و بحران تنگه هرمز توجه کشورها را به مسیرهای جایگزین جلب کرده است. همچنین حضور نظامی آمریکا در قطب شمال افزایش یافته است.
ژائو لونگ، پژوهشگر مؤسسه مطالعات بینالمللی شانگهای میگوید: «کشورها از هر مسیر تجاری جدید با سرعت استقبال میکنند.»
همزمان، روسیه استفاده از سامانه رودخانهای اوب-ایرتیش را بررسی میکند. آنها این پروژه را در قالب «کریدور فراقطبی» برای دور زدن تحریمهای غربی اجرا میکنند. قزاقستان نیز سالهاست توسعه کشتیرانی در رود ایرتیش را پیگیری میکند.
چالشهای فنی و ضرورت سرمایهگذاری سنگین
ایجاد این کریدور حملونقل با چالشهای متعددی روبهرو است.
رود ایرتیش تا شش ماه از سال یخ میزند. همچنین انباشت رسوبات عمق بخشهایی از رودخانه را کاهش داده است. بنابراین کشتیهای تجاری به عملیات گسترده لایروبی نیاز دارند. اتصال رودخانه ایرتیش به مناطق پرجمعیت چین نیز نیازمند زیرساختهای جدید است.
آرتیوم لوکین، استاد دانشگاه فدرال خاور دور روسیه، هزینههای این پروژه را دهها یا صدها میلیارد دلار برآورد میکند. او تاکید دارد که در حال حاضر فقط چین توان تأمین این مالی را دارد.
اقدامات پیشین چین در مسیر دریایی شمال
پکن حملونقل دریایی در «مسیر دریایی شمال» را بهطور جدی دنبال میکند.
در اوت ۲۰۲۶، شرکت چینی Sea Legend Shipping خدمات هفتگی کانتینری را در این مسیر آغاز کرد. شرکت روسی «روساتم» نیز مجوز ترانزیت هفت کشتی را صادر کرد. کارشناسان برای این فصل کشتیرانی هشت سفر برنامهریزی کردهاند.
نخستین سفر آزمایشی از این مسیر در سال ۲۰۲۵ فقط ۲۰ روز طول کشید. این در حالی است که عبور از کانال سوئز ۳۷ روز زمان میبرد. روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست جزئیات این گزارش را تحلیل کرده است.
«مسیر دریایی شمال» کوتاهترین مسیر میان بخش اروپایی و خاور دور روسیه است. این مسیر از آبهای اقیانوس منجمد شمالی عبور میکند.
