
قزاقستان با اجرای برنامه ای زیرساختی به ارزش بیش از ۱۴ میلیارد دلار، قصد دارد ظرفیت های اقتصادی، صنعتی و حمل ونقلی خود را تا پایان سال ۲۰۲۹ گسترش دهد. این برنامه می تواند فرصت های تازه ای برای همکاری تجاری ایران و قزاتوسعه زیرساختی قزاقستان؛ فرصت های تازه برای همکاری تجاری ایران
قستان، به ویژه در حوزه های حمل ونقل، خدمات فنی و مهندسی، انرژی، ساخت وساز و صنایع تولیدی ایجاد کند.
قاسیم ژومارت توکایف، رئیس جمهور قزاقستان، در سخنرانی سالانه خود در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ با عنوان «اولویت های کنونی قزاقستان در یک چرخه تاریخی جدید»، از مجموعه ای از برنامه های اقتصادی، عمرانی و اصلاحات ساختاری رونمایی کرد.
یکی از مهم ترین بخش های این برنامه، اجرای طرح ملی «سازندگی مردمی» است. دولت قزاقستان برای اجرای این طرح حدود ۶.۵ تریلیون تنگه، معادل بیش از ۱۴ میلیارد دلار از منابع صندوق ملی اختصاص می دهد. اجرای برنامه تا پایان سال ۲۰۲۹ ادامه خواهد داشت.
برنامه توسعه زیرساختی قزاقستان چه اهدافی دارد؟
طرح جدید قزاقستان فقط بر ساخت وساز و پروژه های عمرانی تمرکز ندارد. این برنامه بخش های مختلف اقتصاد را هدف قرار داده و توسعه زیرساخت ها، افزایش ظرفیت تولید و اصلاح فضای کسب وکار را دنبال می کند.
مهم ترین محورهای این برنامه عبارت اند از:
- توسعه راه آهن، جاده ها و زیرساخت های حمل ونقل
- تقویت کریدورهای بین المللی ترانزیت کالا
- ساخت مراکز درمانی، آموزشی، ورزشی و فرهنگی
- توسعه زیرساخت های شهری
- افزایش سرمایه گذاری در بخش انرژی و تولید برق
- گسترش انرژی های تجدیدپذیر
- حمایت از تولید صنعتی و صنایع معدنی
- تقویت زنجیره های ارزش در بخش های اقتصادی
- بهبود فضای کسب وکار و حمایت حقوقی از سرمایه گذاران
- توسعه اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی و فناوری های مالی
این مجموعه برنامه ها می تواند تقاضا برای خدمات مهندسی، تجهیزات صنعتی، مصالح ساختمانی، فناوری و خدمات لجستیکی را افزایش دهد.
فرصت های تجاری ایران و قزاقستان در پروژه های زیرساختی
اجرای پروژه های جدید در قزاقستان می تواند زمینه همکاری شرکت های ایرانی را در چند بخش فراهم کند. نزدیکی جغرافیایی، ارتباطات تجاری منطقه ای و ظرفیت های صنعتی ایران از عواملی هستند که می توانند در توسعه این همکاری ها نقش داشته باشند.
البته ورود شرکت های ایرانی به این پروژه ها به شرایط مناقصه، الزامات فنی، مقررات سرمایه گذاری، تامین مالی و امکان انتقال پول بستگی دارد.
۱. خدمات فنی و مهندسی و پروژه های عمرانی
توسعه جاده ها، راه آهن، مراکز شهری و ساختمان های عمومی به خدمات تخصصی مهندسی نیاز دارد.
شرکت های ایرانی فعال در طراحی، مشاوره، پیمانکاری، اجرای پروژه های عمرانی و تامین تجهیزات می توانند فرصت های همکاری با کارفرمایان و شرکت های قزاقستانی را بررسی کنند.
ساخت مراکز درمانی، آموزشی و ورزشی نیز از دیگر بخش هایی است که امکان مشارکت شرکت های ساختمانی و مهندسی را فراهم می کند.
۲. مصالح ساختمانی و تجهیزات صنعتی
گسترش پروژه های عمرانی می تواند تقاضا برای انواع مصالح و تجهیزات را افزایش دهد.
محصولاتی مانند سیمان، کاشی و سرامیک، محصولات فولادی، تجهیزات تاسیساتی، لوله و اتصالات و برخی ماشین آلات ساختمانی می توانند در بررسی فرصت های صادراتی ایران به قزاقستان مورد توجه قرار گیرند.
با این حال، شرکت های ایرانی باید پیش از ورود به بازار، استانداردهای فنی، الزامات واردات، هزینه حمل و شرایط رقابت با تامین کنندگان دیگر را بررسی کنند.
۳. انرژی و تولید برق
سرمایه گذاری در تولید برق و انرژی های تجدیدپذیر از محورهای مهم برنامه قزاقستان است.
شرکت های ایرانی فعال در تجهیزات نیروگاهی، خدمات مهندسی برق، سیستم های کنترل صنعتی و فناوری های مرتبط با انرژی خورشیدی و بادی می توانند زمینه های همکاری را بررسی کنند.
توسعه این بخش همچنین می تواند فرصت هایی برای تامین تجهیزات، خدمات نگهداری و انتقال دانش فنی ایجاد کند.
۴. صنایع معدنی و تولید صنعتی
قزاقستان برای توسعه صنایع معدنی و تقویت زنجیره های ارزش برنامه ریزی کرده است.
این رویکرد می تواند فرصت هایی در زمینه تامین ماشین آلات معدنی، تجهیزات فرآوری مواد خام، قطعات صنعتی و خدمات فنی ایجاد کند.
شرکت های ایرانی فعال در صنایع فلزی، ماشین سازی و تجهیزات فرآوری مواد معدنی می توانند بازار قزاقستان را برای همکاری های صنعتی ارزیابی کنند.
۵. فناوری اطلاعات و اقتصاد دیجیتال
توسعه اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی نیز در برنامه جدید قزاقستان جایگاه دارد.
شرکت های ایرانی فعال در نرم افزارهای سازمانی، خدمات فناوری اطلاعات، سامانه های مدیریت کسب وکار، اتوماسیون صنعتی و راهکارهای مالی دیجیتال می توانند فرصت های همکاری را بررسی کنند.
با توجه به ماهیت تخصصی این حوزه، شناخت مقررات فناوری، الزامات امنیت اطلاعات و شرایط فعالیت شرکت های خارجی اهمیت زیادی دارد.
توسعه کریدورهای ترانزیتی؛ فرصت همکاری در حمل ونقل و لجستیک
یکی از محورهای مهم برنامه توسعه قزاقستان، تقویت زیرساخت های حمل ونقل و کریدورهای بین المللی ترانزیت کالا است.
قزاقستان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در آسیای مرکزی، در ارتباطات تجاری میان چین، کشورهای منطقه و بازارهای اوراسیا نقش دارد. توسعه راه آهن، جاده ها و مراکز لجستیکی می تواند ظرفیت این کشور را برای جابه جایی کالا افزایش دهد.
برای ایران نیز این موضوع اهمیت دارد. توسعه ارتباطات حمل ونقلی با قزاقستان می تواند زمینه بررسی مسیرهای جدید تجاری، همکاری میان شرکت های حمل ونقل و استفاده بیشتر از ظرفیت بنادر و شبکه های ریلی منطقه را فراهم کند.
شرکت های ایرانی فعال در حمل ونقل بین المللی، انبارداری، ترخیص کالا، خدمات بندری و مدیریت زنجیره تامین می توانند فرصت های همکاری را در این بخش دنبال کنند.
اصلاح فضای کسب وکار و حمایت از سرمایه گذاران
یکی دیگر از محورهای برنامه توکایف، بهبود فضای کسب وکار و تقویت حمایت های حقوقی از سرمایه گذاران است.
این موضوع برای شرکت های خارجی که قصد ورود به بازار قزاقستان را دارند اهمیت زیادی دارد. شفافیت مقررات، دسترسی به اطلاعات پروژه ها و آگاهی از چارچوب های حقوقی می تواند تصمیم گیری سرمایه گذاران را آسان تر کند.
شرکت های ایرانی نیز برای حضور در این بازار باید قوانین ثبت شرکت، مالیات، گمرک، مالکیت، انتقال سود و شرایط مشارکت با طرف های محلی را بررسی کنند.
همکاری با شرکای قزاقستانی و استفاده از مشاوره حقوقی و مالی محلی می تواند بخشی از ریسک های ورود به پروژه ها را کاهش دهد.
شرکت های ایرانی چگونه از فرصت های جدید استفاده کنند؟
اجرای برنامه توسعه زیرساختی قزاقستان به معنای دسترسی خودکار شرکت های خارجی به پروژه ها نیست. فعالان اقتصادی ایران برای استفاده از این ظرفیت ها باید پیش از هر اقدامی، اطلاعات دقیق بازار و شرایط مشارکت را بررسی کنند.
چند اقدام می تواند در این مسیر موثر باشد:
- شناسایی پروژه های اولویت دار: بررسی طرح های عمرانی، انرژی، حمل ونقل و صنعتی که امکان مشارکت شرکت های خارجی در آنها وجود دارد.
- ارزیابی الزامات ورود به بازار: بررسی مقررات ثبت شرکت، استانداردها، مالیات، گمرک و شرایط مناقصه.
- پیدا کردن شریک تجاری محلی: ارتباط با شرکت ها و پیمانکاران قزاقستانی برای شناخت بازار و بررسی مشارکت های مشترک.
- محاسبه هزینه های صادرات و حمل: ارزیابی مسیرهای زمینی، ریلی و دریایی، هزینه های لجستیکی و زمان تحویل کالا.
- بررسی روش های تامین مالی و پرداخت: شناخت محدودیت های بانکی و انتخاب سازوکارهای قانونی و قابل اجرا برای مبادلات مالی.
- آماده سازی مدارک فنی و تجاری: ارائه سوابق اجرایی، گواهی های استاندارد، مشخصات محصولات و توان فنی شرکت.
چشم انداز همکاری اقتصادی ایران و قزاقستان
برنامه جدید قزاقستان می تواند زمینه گسترش همکاری اقتصادی این کشور با شرکای منطقه ای را فراهم کند. ایران نیز با برخورداری از ظرفیت های صنعتی، مهندسی، تولیدی و حمل ونقلی می تواند فرصت های مرتبط با این برنامه را بررسی کند.
حوزه هایی مانند خدمات فنی و مهندسی، مصالح ساختمانی، تجهیزات صنعتی، انرژی، صنایع معدنی و لجستیک از بخش هایی هستند که امکان شکل گیری همکاری در آنها وجود دارد.
با این حال، تبدیل این ظرفیت ها به قراردادهای تجاری و پروژه های مشترک به شناخت دقیق بازار، رعایت مقررات و ایجاد ارتباط موثر میان شرکت های دو کشور نیاز دارد.
جمع بندی
قزاقستان با اختصاص حدود ۶.۵ تریلیون تنگه، معادل بیش از ۱۴ میلیارد دلار، برای اجرای طرح ملی «سازندگی مردمی» تا پایان سال ۲۰۲۹، برنامه گسترده ای برای توسعه زیرساخت ها و تقویت اقتصاد خود در نظر گرفته است.
توسعه حمل ونقل، انرژی، صنایع معدنی، تولید صنعتی، زیرساخت های شهری و اقتصاد دیجیتال از محورهای اصلی این برنامه هستند.
برای فعالان اقتصادی ایران، این تحولات می تواند فرصت هایی در صادرات کالا، خدمات فنی و مهندسی، تامین تجهیزات و همکاری های حمل ونقلی ایجاد کند. شناسایی پروژه های قابل دسترس، بررسی مقررات و یافتن شرکای تجاری معتبر، گام های مهم برای بهره برداری از این فرصت ها خواهند بود.