جنسن هوانگ، بنیان‌گذار و مدیرعامل انویدیا، اعلام کرد قزاقستان «به یک قطب محاسباتی و مرکز کارخانه‌های هوش مصنوعی برای سراسر اروپا» تبدیل می‌شود. محور اصلی برنامه‌های این کشور پروژه «دره مراکز داده» (DC Valley) است. قزاقستان این خوشه زیرساختی را برای پردازش‌های هوش مصنوعی در شهر اکیبستوز، در شمال‌شرق کشور، می‌سازد.
ماجرای سفر جنسن هوانگ و پیش‌بینی قطب هوش مصنوعی اروپا
هوانگ این اظهارات را در گفت‌وگویی صمیمانه با ژاسلان مادی‌یف، معاون نخست‌وزیر و وزیر هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال قزاقستان، مطرح کرد. این نشست برنامه «ماه هوش مصنوعی» قزاقستان را در مرکز بین‌المللی هوش مصنوعی «اَلِم.اِی‌آی» (alem.ai) در آستانه به پایان رساند.
این سفر نخستین سفر هوانگ به قزاقستان بود. او هنگام بازدید از این مرکز گفت: «قزاقستان نخستین کشوری است که به آن سفر کرده‌ام و رئیس‌جمهورش توسعه هوش مصنوعی را اولویت ملی اعلام کرده است.»
چرا قطب هوش مصنوعی اروپا به زیرساخت ملی نیاز دارد؟
بخش عمده گفت‌وگو هوش مصنوعی را زیرساخت اقتصادی معرفی کرد، نه فقط مجموعه‌ای از نرم‌افزارها و اپلیکیشن‌ها. هوانگ تأکید کرد کشورها نباید داده‌های خود را صادر کنند و سپس هوش مصنوعی ساخته‌شده بر پایه همان داده‌ها را از کشورهای دیگر وارد کنند.
به نظر او، زیرساخت ملی هوش مصنوعی در کنار شبکه برق، مخابرات و اینترنت جا می‌گیرد. فناوری خارجی باید مکمل این زیرساخت باشد، نه جایگزین آن.
قزاقستان قصد دارد این رویکرد را در سطح منطقه هم دنبال کند. هدف اعلام‌شده، تبدیل اوراسیای مرکزی از بازار مصرف‌کننده فناوری خارجی به منطقه‌ای است که هوش مصنوعی خود را می‌سازد و در بازارهای جهانی عرضه می‌کند. این مسیر بر توان پردازشی، نیروی متخصص مهندسی و شرکت‌های فناوری بومی تکیه دارد.
سرمایه‌گذاری فریدم در مسیر ساخت اروپا به قطب هوش مصنوعی
فریدم هولدینگ (Freedom Holding Corp.)، شرکت مادر کارگزاری فریدم۲۴ (Freedom24)، هم در زیرساخت هوش مصنوعی قزاقستان سرمایه‌گذاری می‌کند. بورس نزدک سهام این شرکت را با نماد FRHC معامله می‌کند.
فریدم در نوامبر ۲۰۲۵ با وزارت هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال قزاقستان توافق‌نامه‌ای برای توسعه «مرکز ملی هوش مصنوعی» (Sovereign AI Hub) به ارزش ۲ میلیارد دلار امضا کرد. این پروژه از زیرساخت‌های انویدیا استفاده می‌کند و در محلی با ظرفیت برق ۱۰۰ مگاوات اجرا می‌شود. فریدم شریک اصلی تأمین مالی و اجرای این طرح است.
تیمور تورلوف، مدیرعامل فریدم هولدینگ، در مرکز alem.ai با هوانگ دیدار کرد و این مجموعه را به او معرفی کرد. فریدم یک اکوسیستم بین‌المللی فناوری است. این اکوسیستم بانکداری، کارگزاری، بیمه و مخابرات را در کنار خدمات سبک زندگی دربر می‌گیرد؛ از فروش بلیت و سفر تا تجارت الکترونیکی و ارسال غذا.
دو طرف درباره پروژه‌ای مشترک برای ایجاد زیرساخت هوش مصنوعی در قزاقستان گفت‌وگو کردند. فریدم در آستانه مجموعه مرکز داده «آکاشی» (Akashi) را با استاندارد رده چهار (Tier IV) و ظرفیت حداکثر ۱۰۰ مگاوات می‌سازد. تورلوف گفت این هلدینگ به‌زودی سفارش نخستین خوشه پردازشی مبتنی بر پردازنده‌های گرافیکی NVIDIA B300 را تکمیل می‌کند. فریدم این زیرساخت را در سال ۲۰۲۷ به‌عنوان یک سرویس ابری عمومی مبتنی بر GPU برای کسب‌وکارها و توسعه‌دهندگان راه‌اندازی می‌کند.
تورلوف در پایان دیدار تأکید کرد قزاقستان اکنون نیروی انسانی متخصص گسترده‌ای دارد. این نیروها پیش‌تر فناوری‌های متعددی در تجارت الکترونیکی و مالی توسعه داده‌اند. او گفت، ترکیب این ظرفیت انسانی با زیرساخت بومی هوش مصنوعی، یکی از مزیت‌های اصلی قزاقستان در تحول دیجیتال جهانی می‌شود.
دره مراکز داده؛ قلب قطب هوش مصنوعی در اروپا
شرکت ملی اپراتور مخابراتی قزاقستان، Kazakhtelecom، پروژه DC Valley را با همکاری انویدیا و شرکت آمریکایی رایانش ابری هوش مصنوعی «فایربرد» (Firebird) توسعه می‌دهد. نخستین مرکز با ظرفیت ۵۰ مگاوات در ژوئن ۲۰۲۷ آماده بهره‌برداری می‌شود.
طراحان این مجموعه ظرفیت آن را در چند مرحله تا حداکثر یک گیگاوات افزایش می‌دهند. ظرفیت مرحله نخست، معادل ۲۱۵ مگاوات، اکنون کاملاً رزرو شده است.
قزاقستان در ماه ژوئن توافق‌هایی به ارزش حداکثر ۱۰ میلیارد دلار با انویدیا و فایربرد مرتبط با این پروژه امضا کرد. قازاخ‌تلکام قصد دارد سال آینده بیش از هزار پردازنده گرافیکی NVIDIA Vera Rubin را در منطقه اکیبستوز(Ekibastuz) نصب کند. انویدیا در رویداد GTC برلین، در همین هفته، خبرهای فعالیت‌های خود در قزاقستان را در مجموعه مطالب «انویدیا در اروپا» منتشر کرد.
