قزاقستان با بازنگری در سیاست مهاجرتی قزاقستان تلاش میکند مهاجرت را از یک موضوع صرفاً امنیتی به ابزاری برای توسعه اقتصادی تبدیل کند. دولت این کشور در قالب «سند سیاست مهاجرت تا سال ۲۰۳۰» و همزمان با اجرای مجوز الکترونیکی ورود اتباع خارجی، برنامهای را برای جذب نیروی متخصص، تقویت سرمایه انسانی و پاسخ به نیازهای بازار کار تدوین کرده است.
قزاقستان پیشتر نیز در شاخص جهانی مهاجرت بهعنوان بهترین مقصد آسیای مرکزی معرفی شده بود؛ جزئیات این گزارش را در مطلب «قزاقستان بهترین کشور آسیای مرکزی برای مهاجرت شناخته شد» بخوانید.
سیاست مهاجرتی قزاقستان بر جذب نیروی متخصص متمرکز شده است
دولت قزاقستان در نسخه جدید سیاست مهاجرتی، چند هدف را بهصورت همزمان دنبال میکند. تأمین نیروی کار متخصص، حمایت از بازار کار داخلی و جذب نیروهایی که مهارتهای موردنیاز اقتصاد این کشور را دارند، مهمترین محورهای این برنامه محسوب میشوند.
در این چارچوب، دولت روند دریافت اقامت دائم را برای متخصصان مشاغل موردنیاز آسانتر کرده است. همزمان، مسئولیت کارفرمایان در استفاده از نیروی کار خارجی نیز افزایش مییابد.
برنامه انتقال دانش نیز بخشی از این سیاست است. بر اساس این برنامه، متخصصان خارجی تجربیات خود را از طریق طرحهای راهنمایی (Mentorship) به نیروهای قزاقستانی منتقل میکنند.
آموزش زبان، بخشی از برنامه ادغام مهاجران
دولت قزاقستان آموزش زبان را یکی از ارکان اصلی ادغام مهاجران در جامعه میداند.
«المیرا تیلابایکیزی» سرپرست کمیته مهاجرت اعلام کرد ارزیابی سطح آشنایی مهاجران با زبان قزاقی تنها برای شناسایی نیازهای آموزشی آنها انجام میشود و هیچ جنبه محدودکنندهای ندارد.
المیرا تیلابایکیزی گفت، در صورت نیاز، برنامههای حمایتی برای سازگاری بهتر مهاجران با جامعه
قزاقستان اجرا خواهد شد.
مدیریت دیجیتال مهاجرت در قزاقستان
دولت قزاقستان همزمان با اصلاح قوانین، یک سامانه دیجیتال یکپارچه برای مدیریت مهاجرت طراحی کرده است. این سامانه اطلاعات دستگاههای مختلف را به یکدیگر متصل میکند و روند ارائه خدمات به مهاجران را سادهتر خواهد کرد.
وزارت کشور اعلام کرده است مجوز الکترونیکی ورود نیز بخشی از همین برنامه است. این طرح با هدف افزایش شفافیت، سادهسازی فرآیندهای اداری و بهبود کنترل مهاجرت اجرا میشود.
مقامات قزاقستان همچنین اعلام کردند هزینه بررسی درخواستها صرف توسعه زیرساختهای دیجیتال، نگهداری سامانه و حفاظت از دادههای شخصی خواهد شد.
قرار است اجرای این سامانه از اوت تا دسامبر ۲۰۲۶ بهصورت مرحلهای انجام شود تا زیرساختهای مرزی فرصت هماهنگی با سیستم جدید را داشته باشند.
مهاجرت باید به ادغام اجتماعی منجر شود
کارشناسان معتقدند موفقیت سیاست مهاجرتی تنها به جذب نیروی کار وابسته نیست.
«کرس شنک» در گفتوگویی با روزنامه The Astana Times تأکید کرده است که دولتها باید زمینه مشارکت کامل مهاجران در جامعه را فراهم کنند.
او هشدار داد نگاه صرفاً اقتصادی یا امنیتی به مهاجران میتواند زمینه شکلگیری نگرشهای منفی و بیگانههراسانه را ایجاد کند.
به اعتقاد او، کیفیت زندگی، فرصتهای شغلی و امکان پیشرفت حرفهای نیز در جذب نیروی متخصص نقش مهمی دارند.
روندهای مهاجرتی قزاقستان
آمارهای رسمی نشان میدهد قزاقستان همچنان تراز مثبت مهاجرت دارد.
بر اساس گزارش اداره ملی آمار، در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶، تعداد ۶ هزار و ۱۹۷ نفر وارد این کشور شدند و ۹۸۹ نفر نیز از قزاقستان خارج شدند. در نتیجه، تراز خالص مهاجرت به ۵ هزار و ۲۰۸ نفر رسید.
همچنین تعداد مهاجران ورودی نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۵.۹ درصد افزایش یافت و شمار مهاجران خروجی ۱۱.۹ درصد کاهش پیدا کرد.
بیشتر این جابهجاییها میان کشورهای عضو جامعه کشورهای مستقل مشترکالمنافع (CIS) انجام می شود؛
بهطوری که ۷۱.۴ درصد مهاجران ورودی و ۵۷.۶ درصد مهاجران خروجی به این کشورها تعلق دارند.
جمعبندی
اصلاحات جدید نشان میدهد سیاست مهاجرتی قزاقستان دیگر تنها بر کنترل مرزها تمرکز ندارد. دولت این کشور اکنون مهاجرت را بخشی از راهبرد توسعه اقتصادی، تقویت سرمایه انسانی و افزایش رقابتپذیری میداند.
رشد آمار مهاجران ورودی نیز نشان میدهد قزاقستان بهتدریج جایگاه خود را بهعنوان یکی از مقاصد مهم مهاجرت در آسیای مرکزی تقویت میکند.
