شرکتکنندگان در «گفتوگوی راهبردی هند و قزاقستان» که ۲۴ سپتامبر برگزار شد، بر ضرورت تبدیل روابط سیاسی نزدیک هند و قزاقستان به دنبال تعمیق روابط تجاری و سرمایه گذاری تأکید کردند؛ همکاریهایی در حوزههای تجارت، سرمایهگذاری، اقتصاد دیجیتال و انرژی.
سخنرانان در نشست «هند و قزاقستان؛ تقویت ثبات منطقهای و یکپارچگی اقتصادی در جهان چندجانبه»، به فاصله میان روابط سیاسی نزدیک دو کشور و سطح نسبتاً پایین تجارت دوجانبه اشاره کردند.
سایلَس تانگال، سفیر هند در قزاقستان، گفت دو کشور باید موانع ساختاری محدودکننده همکاریهای اقتصادی را برطرف کنند؛ از جمله مشکلات ارتباطات و اتصال حملونقلی، لجستیک، رویههای گمرکی، سازوکارهای پرداخت، دسترسی به بازار و مسائل مقرراتی.
او گفت: «صرف اعزام هیئتهای تجاری و برگزاری نمایشگاه برای افزایش تجارت و مبادلات دوجانبه کافی نیست.» او خواستار اقدامات عملی برای تبدیل ظرفیتهای موجود به مشارکتهای تجاری شد.
تانگال افزود: «هند و قزاقستان اعتماد متقابل، مکملبودن ظرفیتها و اراده سیاسی لازم را دارند. آنچه اکنون نیاز داریم، تبدیل این ظرفیتها به اتصال، حکمرانی و مشارکت عملی و مشخص است.»
چرا تجارت هند و قزاقستان همچنان پایینتر از ظرفیتهاست؟
رحیم اوشاکبایف، مدیر مرکز تحقیقات کاربردی TALAP، حجم تجارت دوجانبه در سال ۲۰۲۵ را یک «ناهنجاری دیرینه» توصیف کرد؛ رقمی که به ۹۲۳ میلیون دلار رسید.
او گفت: «روابط سیاسی ما بسیار خوب است. بسیاری از سخنرانان نیز به این موضوع اشاره کردند. ما شرکای راهبردی هستیم.»
اوشاکبایف با این حال تأکید کرد محدودیتهای لجستیکی همچنان مانع گسترش روابط اقتصادی دو کشور است. او وضعیت موجود را اینگونه توصیف کرد: «سیاست در سطح بالا، لجستیک در سطح پایین؛ دوستی بزرگ، تجارت کوچک.»
هند در سال ۲۰۲۵ حدود ۰.۶۴ درصد از کل تجارت خارجی قزاقستان را به خود اختصاص داد. اوشاکبایف بخشی از محدود بودن تجارت را به دشواری مسیرهای حملونقل نسبت داد و گفت: «ما در آسمان به هم نزدیک و روی زمین از هم دور هستیم.»
او پیشنهاد کرد دو کشور تمرکز بیشتری بر کالاها و خدمات با ارزش افزوده بالا بگذارند؛ محصولاتی که وابستگی کمتری به مسیرهای سنتی حملونقل دارند.
اورانیوم، دارو و فناوری دیجیتال؛ فرصتهای تازه روابط هند و قزاقستان
اورانیوم بهعنوان یکی از امیدوارکنندهترین حوزهها برای گسترش روابط اقتصادی دو کشور مطرح شد.
اوشاکبایف به قرارداد بلندمدت میان شرکت «کازاتومپروم» و وزارت انرژی اتمی هند اشاره کرد. او گفت ارزش این قرارداد، بر اساس گزارشهای رسانهای، بیش از ۴ میلیارد دلار برآورد شده است.
اوشاکبایف گفت: «اورانیوم برای جغرافیای دشوار، محصولی ایدهآل است؛ ارزش بسیار بالایی دارد و حجم آن بسیار کم است.» او پیشنهاد کرد طرفین همکاریهای گستردهتری پیرامون این توافق شکل دهند؛ از جمله در زمینه آموزش نیروی انسانی و چرخه سوخت هستهای.
اوشاکبایف بر ظرفیتهای تولید دارو در قزاقستان هم تأکید کرد. او گفت این کشور میتواند علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، به بازار گستردهتر اتحادیه اقتصادی اوراسیا هم خدماترسانی کند.
شرکتکنندگان هوش مصنوعی، فناوری مالی (فینتک)، امنیت سایبری، دولت الکترونیک و پرداختهای دیجیتال را هم از دیگر حوزههای بالقوه همکاری دانستند. آنها گفتند شرکتهای فناوری هند میتوانند از قزاقستان بهعنوان بستری برای دسترسی به بازارهای منطقهای استفاده کنند.
نقش هند و قزاقستان در ثبات منطقهای فراتر از روابط تجاری
پانکاج ساران، سفیر پیشین هند در روسیه و معاون پیشین مشاور امنیت ملی هند، گفت هند و قزاقستان میتوانند از طریق دیپلماسی، توسعه اقتصادی و ایجاد مشارکتهای متنوع بینالمللی به ثبات منطقهای کمک کنند.
او گفت: «هند و قزاقستان هر دو بر استقلال در تصمیمگیری تأکید دارند. چگونه میتوانیم به مردم خود و منطقه نشان دهیم که میتوانیم با همه دوست باشیم؟ لازم نیست یکی را در برابر دیگری انتخاب کنیم.»
ساران سیاست خارجی متوازن قزاقستان و خودمختاری راهبردی هند را از زمینههای مشترک دو کشور دانست. او به همکاری آنها در زمینه ثبات منطقهای، افغانستان، حفظ صلح و توسعه اقتصادی اشاره کرد. او افزایش نیازهای انرژی ناشی از گسترش هوش مصنوعی و مراکز داده را هم یکی دیگر از زمینههای بالقوه همکاری میان دو کشور دانست.
شرکتکنندگان خواستار تقویت روابط تجاری، دانشگاهی و مردمی شدند؛ از طریق اجرای پروژههای پژوهشی مشترک، همکاری در حوزه سلامت، گردشگری و آموزش. آنها بر ضرورت همکاری عملی در بخشهای حملونقل، انرژی، مواد معدنی حیاتی، کشاورزی و فناوری هم تأکید کردند.
این گفتوگوها نشان داد روابط سیاسی مستحکم هند و قزاقستان میتواند مبنایی برای گسترش تجارت، سرمایهگذاری و همکاریهای اقتصادی عملی میان دو کشور باشد.
