
نشست بینالمللی مبارزه با جرایم سایبری با حمایت سازمان ملل متحد و حضور نمایندگان ۲۷ کشور خارجی در آستانه، پایتخت قزاقستان، برگزار شد. در این نشست، قزاقستان پیشنهاد تأسیس مرکز منطقهای دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC) در آستانه را با هدف مقابله با جرایم سایبری مطرح کرد.
نشست بینالمللی مبارزه با جرایم سایبری در آستانه
این کنفرانس به ابتکار وزارت کشور قزاقستان و با حمایت دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد و پلیس بینالملل (اینترپل) برگزار شد. «یرژان سادِنوف»، وزیر کشور قزاقستان، جرایم سایبری را تهدیدی جهانی دانست که مقابله با آن بهتنهایی برای هیچ کشوری امکانپذیر نیست.
وی با اشاره به استفاده گروههای مجرمانه از هوش مصنوعی، جعل صدا و تصویر، بسترهای ناشناس و رمزارزها گفت که در بسیاری از این پروندهها، مجرم، قربانی و محل انتقال پول در کشورهای مختلف قرار دارند.
در این نشست، وزیران کشور گرجستان و قرقیزستان، «سولخان تاماشویلی» و «اولان نیازبکوف»، و همچنین «آندری خرپوف»، معاون وزیر کشور روسیه، سخنرانی کردند. رؤسای نهادهای امنیتی و انتظامی ایران، عربستان سعودی، تاجیکستان، ازبکستان و شماری دیگر از کشورها نیز در این کنفرانس حضور داشتند.
اقدامات قزاقستان برای مبارزه با جرایم سایبری
قزاقستان در این نشست گزارشی از اقدامات خود در زمینه مقابله با جرایم سایبری ارائه کرد. این کشور در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ کنوانسیون بوداپست شورای اروپا درباره جرایم سایبری را تصویب کرد. همچنین قزاقستان در اکتبر ۲۰۲۵ از نخستین کشورهایی بود که کنوانسیون سازمان ملل متحد علیه جرایم سایبری را امضا کرد؛ فرایند تصویب این سند همچنان در جریان است.
بر اساس اعلام وزارت کشور قزاقستان، این کشور با همکاری نهادهای خارجی دهها مرکز تماس کلاهبرداری را شناسایی و تعطیل کرده است. همچنین از انتقال غیرقانونی ۳.۵ میلیارد تنگه جلوگیری و ۵.۶ میلیارد تنگه به قربانیان جرایم سایبری بازگردانده شده است. به گفته این وزارتخانه، میزان کلاهبرداری اینترنتی در قزاقستان طی دو سال گذشته ۲۱ درصد کاهش یافته است.
اهداف و وظایف مرکز منطقهای پیشنهادی UNODC در آستانه
مرکز منطقهای پیشنهادی در آستانه قرار است سراسر منطقه اوراسیا را پوشش دهد و فعالیتهایی از جمله تحلیل تهدیدهای سایبری و الگوهای جرایم فرامرزی، تبادل اطلاعات، همکاری در تحقیقات و آموزش نیروی متخصص را دنبال کند. وزارت کشور قزاقستان و دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل در حال تدوین چارچوب و طرح اولیه این مرکز هستند.
وضعیت طرح و چشمانداز اجرا
تأسیس این مرکز هنوز در مرحله پیشنهاد و بررسی قرار دارد و تدوین طرح اولیه آن در دستور کار وزارت کشور قزاقستان و دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل است. این دفتر از ابتکار قزاقستان استقبال کرده، اما تاکنون تصمیم رسمی برای تأسیس مرکز اتخاذ نشده است. همچنین جزئیاتی درباره زمانبندی اجرا و بودجه مورد نیاز منتشر نشده است.
پیشینه کنوانسیون بوداپست و مراکز تماس کلاهبرداری
کنوانسیون بوداپست، مصوب سال ۲۰۰۱ شورای اروپا، چارچوبی مشترک برای مقابله با جرایم رایانهای، تحقیقات کیفری و تبادل ادله الکترونیکی میان کشورها فراهم میکند. ادله الکترونیکی شامل دادههایی مانند مکاتبات، اطلاعات حسابهای کاربری و تراکنشهای مالی است که در روند تحقیقات برای اثبات وقوع جرم مورد استفاده قرار میگیرند.
مراکز تماس کلاهبرداری نیز شبکههایی سازمانیافته از افراد هستند که با برقراری تماس تلفنی و فریب شهروندان، اطلاعات مالی آنها را به دست میآورند یا اقدام به سرقت پول میکنند.