قاسمژومارت توکایف، رئیسجمهور قزاقستان، مقالهای در روزنامه آلمانی« Handelsblatt» منتشر کرد. او در این مقاله پیشنهاد داد قزاقستان و آلمان چارچوب جدیدی برای مشارکت راهبردی قزاقستان و آلمان ایجاد کنند؛ چارچوبی که از استخراج و فرآوری مشترک مواد معدنی حیاتی تا ایجاد واحدهای تولیدی با ارزش افزوده بالا را دربر میگیرد.
فراتر از تأمین تضمینشده مواد خام در مشارکت راهبردی قزاقستان و آلمان
قزاقستان ۲۱ مورد از ۳۴ نوع ماده خامی را تولید میکند که از نظر اقتصاد اروپا اهمیت راهبردی دارند. لیتیوم، سیلیکون، کبالت، نیوبیوم، تنگستن و مس از جمله این مواد هستند.
توکایف به این نکته اشاره کرد که روابط قزاقستان و آلمان طی بیش از سه دهه به سطح مشارکت راهبردی رسیده است.
او گفت:
در سیاست، همانند اقتصاد، اعتماد سرمایه است و قابلیت اتکا بالاترین شکل آن محسوب میشود. در شرایط افزایش بیثباتی در عرصه بینالمللی، چنین روابطی اهمیت ویژهای پیدا میکند.
او افزود:
«قزاقستان و آلمان طی بیش از سه دهه اعتماد متقابل قابلتوجهی ایجاد کردهاند. دو کشور چارچوبی
قابل اتکا برای مشارکت راهبردی شکل دادهاند؛ چارچوبی که بر گفتوگوی سازنده سیاسی، پایبندی
به اجرای توافقها و تمرکز جدی بر نتایج ملموس استوار است.»
رئیسجمهور قزاقستان تأکید کرد آلمان را صرفاً یک شریک تجاری و سرمایهگذار نمیداند.توکایف گفت، دو کشور منافع اقتصادی مشترکی دارند و روابط آنها بهتدریج اهمیت گستردهتری برای اروپا و آسیا پیدا کرده است.
توکایف گفت: «همکاری ما امروز از دستورکار دوجانبه بسیار فراتر رفته است. این همکاری حلقهای مهم میان آسیا و اروپا ساخته و سهم قابلتوجهی در تقویت تابآوری اقتصادی، امنیت انرژی و اتصال حملونقلی در سراسر اوراسیا دارد.»
او روابط مردمی میان دو کشور را هم یکی از پایههای مهم همکاری دانست. بیش از ۲۰۰ هزار آلمانیتبار در حال حاضر در قزاقستان زندگی میکنند و بیش از یک میلیون نفر با ریشه قزاقستانی هم در آلمان ساکن هستند.
توکایف گفت: «خاطره تاریخی و سنتهای فرهنگی مشترک، ملتهای ما را به یکدیگر نزدیکتر میکند.»
تجارت نزدیک به ۹ میلیارد دلار؛ ستون اقتصادی مشارکت راهبردی قزاقستان و آلمان
توکایف گفت، سفر کنونی او به آلمان فرصتی برای شناسایی حوزههای جدید همکاری فراهم میکند. حجم تجارت دوجانبه دو کشور در سال ۲۰۲۵ به حدود ۹ میلیارد دلار (معادل ۷.۹ میلیارد یورو) نزدیک شد. بیش از هزار شرکت با سرمایه آلمانی هم در قزاقستان ثبت شدهاند.
رئیسجمهور قزاقستان تأکید کرد ظرفیت همکاری دو کشور فقط به افزایش حجم تجارت محدود نمیشود. دو کشور باید به سمت تولید کالاهای پیچیدهتر و دارای ارزش افزوده بیشتر حرکت کنند.
او گفت: «به همین دلیل، سفر کنونی خود به آلمان را در درجه نخست فرصتی برای گشودن فصل جدیدی در مشارکت راهبردی دو کشور، شناسایی نقاط جدید رشد و ایجاد شتاب بیشتر در همکاریهای مشترک میدانم.»
توکایف افزود: «تمام پیشنیازهای لازم فراهم است. در عین حال، ظرفیت قابلتوجهی برای متنوعسازی صادرات قزاقستان و تولید کالاهایی با ارزش افزوده بیشتر وجود دارد.»
او خاطرنشان کرد قزاقستان میتواند بیش از ۸۰ نوع محصول فرآوریشده دیگر را به بازار آلمان عرضه کند. صنایع متالورژی، پتروشیمی، صنایع غذایی و مهندسی ریلی از جمله حوزههای دارای بیشترین ظرفیت هستند.
از استخراج تا تولید محصول نهایی؛ محور مواد معدنی در مشارکت راهبردی قزاقستان و آلمان
همکاری در زمینه مواد معدنی حیاتی بخش ویژهای از مقاله توکایف را به خود اختصاص داده است. قزاقستان هماکنون سهم قابلتوجهی از مواد خام مورد نیاز اقتصاد اروپا برای گذار انرژی، توسعه صنعتی و دیجیتالیسازی را تولید میکند.
توکایف پیشنهاد کرد همکاری دو کشور از تأمین سنتی مواد خام فراتر برود و به ایجاد زنجیرههای تولید کامل با مشارکت شرکتهای آلمانی منجر شود.
او نوشت:
«ما به شرکای آلمانی خود نهتنها تأمین تضمینشده مواد خام، بلکه ایجاد مشترک زنجیرههای کامل تولید را پیشنهاد میکنیم؛ از اکتشافات زمینشناسی و استخراج گرفته تا فرآوری، تولید قطعات و بازیافت مواد.»
رئیسجمهور قزاقستان انرژی را هم یکی از حوزههای ویژه روابط دو کشور دانست. توکایف گفت اروپا قزاقستان را تأمینکنندهای قابل اتکا و باثبات میشناسد؛ این کشور حدود ۱۳ درصد از واردات نفت اتحادیه اروپا و ۲۰ درصد از نیاز این اتحادیه به اورانیوم طبیعی را تأمین میکند.
توکایف افزود صادرات نفت قزاقستان به آلمان در سال ۲۰۲۵ از ۱۰ میلیون تن فراتر رفت. این کشور آماده است با توجه به ظرفیتهای حملونقلی موجود، به ایفای مسئولانه این نقش ادامه دهد.
او بر ظرفیت اجرای پروژههای مشترک در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، نوسازی شبکههای برق و افزایش بهرهوری انرژی هم تأکید کرد.
کریدورهای حملونقلی؛ فرصت تازه برای مشارکت راهبردی این دو کشور
همکاریهای حملونقلی هم بخش دیگری از مقاله رئیسجمهور قزاقستان را تشکیل میدهد. قزاقستان به یکی از مسیرهای اصلی زمینی میان چین و اروپا تبدیل شده است؛ حدود ۸۵ درصد از ترانزیت زمینی بار میان این دو منطقه از خاک این کشور عبور میکند.
توکایف بر توسعه مسیر حملونقل بینالمللی ترانسخزر هم تأکید کرد. حجم بار جابهجاشده در این مسیر در هشت ماه نخست سال جاری ۲۲ درصد افزایش یافت. ترانزیت در مسیر شرق به غرب هم ۵۵ درصد رشد کرد.
رئیسجمهور قزاقستان نوشت: «پروژههای جدید حملونقلی، شماری از مناطق را بهطور مستقیم به بنادر دریای خزر متصل کرده و مسیر چین–اروپا را هزار کیلومتر کوتاهتر میکنند. به این ترتیب، ما مسیرهای سریعتری ایجاد کرده و فرصتهای جدیدی برای شرکتهای آلمانی فراهم میکنیم.»
او مشارکت فعال شرکتهای آلمانی در حملونقل هوایی بار از طریق قزاقستان و توسعه هابهای هوانوردی در این کشور را هم از دیگر حوزههای مهم همکاری دانست.
نیروی انسانی ماهر؛ پایه بلندمدت روابط قزاقستان و آلمان
توکایف در بخش دیگری از مقاله بر اهمیت دیجیتالیسازی و هوش مصنوعی تأکید کرد. او گفت توسعه تجارت و تولید دیگر جریان داده و تربیت نیروی متخصص را نادیده نمیگیرد.
او گفت: «هیچ راهبردی بدون نیروی انسانی ماهر موفق نخواهد شد. آینده مشارکت ما در تصویر یک مهندس جوان قزاقستانی متبلور است که استانداردهای آلمان را آموخته و دانش خود را در یک شرکت مشترک به کار میگیرد.»
توکایف افزود تصمیمهای سرمایهگذاری هم نیازمند رویکردی بلندمدت است و بدون اعتماد به نهادهای دولتی امکانپذیر نیست. او گفت، قزاقستان از سال ۲۰۱۹ بهطور مستمر از طریق اجرای اصلاحات سیاسی و اجتماعی-اقتصادی، پایههای لازم برای تقویت این اعتماد را تحکیم کرده است.
توکایف درباره سیاست خارجی قزاقستان هم گفت این کشور رویکردی متوازن و عملگرایانه را بر اساس احترام متقابل، برابری حاکمیتی کشورها و پایبندی به حقوق بینالملل دنبال میکند.
رئیسجمهور قزاقستان در پایان به یک ضربالمثل آلمانی با مضمون «اتحاد، قدرت میآورد» اشاره کرد.
او گفت این حکمت بهخوبی در همکاریهای قزاقستان و آلمان بازتاب یافته؛ همکاریای که در آن ظرفیتهای دو کشور بهطور طبیعی یکدیگر را تکمیل میکنند.
او افزود: «مطمئنم با گسترش افقهای همکاری متقابل و سودمند، کشورهای ما میتوانند در کنار یکدیگر برای تقویت ثبات و رفاه در سراسر قاره اوراسیا تلاش کنند.»
قاسمژومارت توکایف روز ۲۸ سپتامبر در سفری رسمی وارد آلمان شد. او در جریان این سفر، در برلین با فرانک-والتر اشتاینمایر، رئیسجمهور آلمان، و فریدریش مرتس، صدراعظم این کشور، دیدار و گفتوگو میکند. کارشناسان انتظار دارند دو طرف درباره چشمانداز تقویت مشارکت راهبردی میان قزاقستان و آلمان رایزنی کنند.
